AnaSayfam Yap
   
 
  ŞiVEMiZ

 Boyabat ağzında Türkçe Dilbilgisi kurallarından farklı olan kullanımlar vardır. Bu kullanımların sadece Boyabat ağzına ait olduğu iddiasında değiliz. Biz sadece buraya Boyabat’ta kullanılan ağzın özelliklerini alıyoruz.

        A.     NAZAL N (NG) KULLANIMI
   Boyabat Ağzında  “Nazal N” denilen “burun N”siçokça kullanılır. Bu kullanım Anadolu’nun birçok yerinde mevcuttur. Bu ses dilin arka tarafının damağın arka tarafına değdirilmesi ve dilin üst ön dişlere yakın bir yerde dişlere değmeden durması ile çıkar. Bugünkü kullanımda en yakın ses tanımı N ve G seslerinin aynı anda çıkarılmaya çalışılmasıyla oluşur. Bunun için biz bu kullanımı kelime içinde (ng) şeklinde ifade edeceğiz. Nazal N Boyabat ağzında oldukça yaygın olarak kullanılır.
Sa(ng)sak                                Görrdü(ng) mü?                    
A(ng)şa (Ayşe)                       Dö(ng)gel
Do(ng)mak                               İ(ng)eze         
Dursu(ng)                                So(ng)ül
Da(ng)alak
B.     FİİLLERİN KULLANIMINDAKİ FARKLILIKLAR
1.       Tekil şahıs çekiminde II. Tekil şahıs eki kullanılır ve karışıklığın giderilmesi için de I. Tekil şahsın kullanımında mutlaka “ben” şahıs zamiri getirilir:
Ben geliyon
Ben yazıyon
               Ben düşünüyon
               Ben biliyon

 

2.       II. Tekil ve çoğul şahıslar –isimler dahil-  “nazal n ile” ifade edilir:
Sen gidiyo(ng) mu?
Siz biliyo(ng)uz mu?
Sen biliyo(ng)
Siz biliyo(ng)uz
                Seni(ng) gözü(ng)
                Sizi(ng) gözü(ng)üz
                Seni(ng)  eli(ng)            
                Sizi(ng) eli(ng)iz
3.       Zaman eklerinin son sesleri değişikliğe uğrar:
Şimdiki zaman:
Geliyorum      yerine         geliyon
Geliyorsun     yerine          geliyo(ng)
Geliyor           yerine          geliyo
                Geliyoruz      yerine         geliyoz
               Geliyorsunuz        yerine         gelyo(ng)uz
               Geliyorlar             yerine         geliyola
Gelecek zaman :
Gideceğim    yerine           Gidecen
Gideceksin    yerine           Gidece(ng)
                Gideceğiz     yerine         Gidecez
                Gideceksiniz yerine         Gidece(ng)iz
Geniş zaman çekiminde birinci hecede dar yuvarlak  ünlü olsa da ikinci Hecede mutlaka düz geniş ünlüsü olan  “a” lı şekil kullanılır:
Vururum    yerine     vurarın
Vurursun    yerine     vurarsı(ng)
                Dururum    yerine          durarım
                Durarsın     yerine          durarsı(ng)
4.       Götürmek”  ve “Getirmek” fiilleri İstanbul ağzının tersine  kullanılır. İstanbul ağzında git- fiilinden türetilen “götür-“ fiili, ayrılan, giden eşyalar için; Yine “gel-“ fiilinden türetilen “getir-“ fiili, gelen eşyalar için kullanılır. Boyabat ağzında ise giden eşyalar için “getir-“,  gelen eşyalar için “götür –“  fiili kullanılır.
Götü çabuk onu buraya
Şu masayı buraya götü(ng) (getirin)
                Paketi amcana getü
                Sofrayı  oraya götür
C.     KELİME KULLANIM FARKLARI
1.       Kelimelerde ses değişimi olur. Boyabat ağzında, kelime başlarında ve ortalarında görülen g ve d’nin k ve t’ye  dönüşümü çoğunlukla görülmez:
Garga                               Gavurga                         Guzeren
Gazık                                Geçi                                Gırmak
Angara                            Guş                                 Gavun
Gaçmak                           Gomşu                             Darak
Dırnak                             Duz                                 Durna
Dutmak                           Depe                              Datmak
Dörpülemek                    Daramak                        Dırmanmak   
Daşmak
Bazı kelimelerde ise görülmez:
Küllük                               Tas
Kütük                              Toz
Kedi                                Top
Tabak                            Tüy
Kelebek                        Terli
Kibir                              Kibar
2.       Kelime kısaltmaları yapılır:
                   Gı (Kız)
              Dükkan veya tikan (Dükkan)
              Vi (Ver)
              Nası  (Nasıl)
             İrbam veya İbram (İbrahim)
             Mamut (Mahmut)
             Memet (Mehmet)
             Hadi (Haydi)
             Oraya vadı (Vardı)
3.       Tezlik fiili olan“iver”, “ivi” şeklinde ifade edilir. Bunun sebebi “-ver” fiilinin                    “-vi”şeklinde kullanılmasıdır.
                  Yapıvi (Yapıver)
             Dakıvisa(ng)a (Takıversene)
              Gidivi (Gidiver)
              Götüreceğiz (Götürevereceğiz)
               Bakıvi (Bakıver)
               Alıviriyin (Alıvereyim)
4.       Bazı kelimelerin kullanımında kelimeler eski Türkçe’deki kullanım gibidir veya ses düşmeleri ve yuvarlaklaşmalar sonucu değişir:
Yarpak (Yaprak)                             Barnak (Parmak)
 Kerme (Kemre)                              Zabah (Sabah)
 Zalata (Salata)                              Zebze (Sebze)
Zoba (Soba)                                    Zopa (Sopa)
Zerhoş (Sarhoş)                             Zabısı (Sahibi)
Tikan veya Dükan (Dükkan)           Tiken (Diken)
Fişne (Vişne)                                  Furdu (Vurdu)
Fursuz (Hırsız)                               Gurbo (Kurbağa)
Buzo (Buzağı)                                Tosbo (Kaplumbağa)
Cuğara veya Cigara (Sigara)        Vurdumuyun(Vurduğunda)
Aldımıyın (Aldığında)                     Durgutmak (Durdurmak)
Nebiyin?  (Ne bileyim?)                  İrbam (İbrahim)
Sa(ng)sak (Sakasağan)                Selbes (Serbest)
Daynak (Deynek)                          Üykü (Uyku)
Hökümet (Hükümet)                     Tecir (Tacir)
Kükner (Köknar)                           Mutvak  (Mutfak)
Çızık (Çizik)                                   Pavruka (Fabrika)
Panga (Banka)                             Hırtlak (Gırtlak)
5.       Bazı kelimelerin kullanımında kelimeler eski Türkçe’deki kullanım gibidir veya ses düşmeleri ve yuvarlaklaşmalar sonucu değişir:
Geldük (Geldik)                             Çeküç (Çekiç)
Çaruk (Çarık)                               Dilük (Dilik)
Yapduk (Yaptık)                          Silük (Silik)
Dargun (Dargın)                          Depük (Tepik)
Yatuk (Yatık)                               Gaşuk (Kaşık)
Yapduk (Yaptık)                          Dipçük (Dipçik)
6.       Bazı harflerin başında gerçekleşen ses türemeleri diğer ağızlarda olduğu gibi yapılır:
Iramazan (Ramazan)
He mi? (E mi?)
İrecep veya Ercep  (Recep)
İstop (Stop)
Hayva (Ayva)
Örüsgar (Rüzgar)
. . . . . : : : : ANKET : : : : . . . . .
 


Sitemizi Nasıl Buldunuz?
Çok Güzel
iyi
idare Eder
Daha İyi Olabilirdi

(Sonucu göster)


Reklam
 
. . . . . . . : : : HABER : : : . . . . . .
 
. . . : : : NAMAZ VAKTİ : : : . . .
 

 

=> Sen de ücretsiz bir internet sitesi kurmak ister misin? O zaman burayı tıkla! <=
Sinop İli Boyabat İlçesi Gökçeağasakızı Köyü yardımlaşma ve dayanışma derneği ve tanıtım sitesi...Admin:Burak ERALP sbs_57@hotmail.com